8 februari 2021

Netwerksturing jaagt circulaire economie aan

Bouwen aan een netwerk is de sleutel tot een circulaire economie. Dat is de belangrijkste conclusie uit vijf jaar van circulaire experimenten in regio Amsterdam.
Deze ervaringen heeft onze juryvoozitter Jacqueline Cramer opgeschreven in het onlangs verschenen boek: How Network Governance Powers The Circulair Economy. Een verkorte Nederlandse versie is nu uitgebracht door de Amsterdam Economic Board onder de titel ‘De Kracht van Netwerksturing; Tien Bouwstenen voor een Slimme, Groene en Gezonde Metropool Amsterdam.

Productketens

Met uiteenlopende partijen zijn hier de afgelopen jaren in 20 productketens en grondstofstromen flinke stappen gezet. Daarnaast geeft een groep van ruim 40 organisaties prioriteit aan circulair inkopen. Alle deelnemers opereren bij dit initiatief in meer of mindere mate in een netwerk. In het boek wordt beschreven hoe dat er in de praktijk uitziet. Het is bedoeld als inspiratie voor elke professional die circulaire economie in de praktijk wil brengen, maar dat in z’n eentje niet kan. Ook voor andere grote transities zoals mobiliteit en energie zijn de bouwstenen bruikbaar.

Werk aan de winkel

Het boek is afgelopen week gepresenteerd, tijdens de Week van de Circulaire Economie. “We zijn nog ver weg van de ambitie van de Nederlandse regering om in 2050 circulair te zijn. De aanpak van klimaatverandering heeft prioriteit en dat is terecht. Maar deze zou hand in hand moeten gaan met de transitie naar een circulaire economie”, zegt Jacqueline Cramer, juryvoorzitter van The Green Quest en auteur van het boek. “Netwerksturing is geen informele ‘we-kijken-wel-hoe-het-loopt’-samenwerking. Het is een geformaliseerde structuur waarin iedereen een vooraf afgesproken – en later preciezer ingevulde en soms eventueel bijgestelde – rol vervult die bijdraagt aan het eindresultaat.”

Circulair matras

Als voorbeeld noemt ze de recycling van matrassen. Dat kwam in Nederland lange tijd moeilijk van de grond. “Er zat een groot verschil in kosten tussen matrassen verbranden en hoogwaardig recyclen. Niemand wilde de rekening voor een circulair matras betalen. Ik heb toen vanuit de Amsterdam Economic Board het initiatief genomen om alle partijen in de matrassenketen bijeen te brengen. De conclusie was dat er een vrijwillige producentenverantwoordelijkheid moest komen.”

Transitiemakelaar

Cramer trad daarbij op als een ‘transitiemakelaar’. Ze kreeg de neuzen dezelfde kant op en zorgde ervoor samen met een tweede makelaar dat die producentenverantwoordelijkheid er kwam. Dit betekent dat in 2025 60% van de matrassen gerecycled wordt. Nog eens drie jaar later is dat zelfs al 75%. “De matrasrecycling was een doorbraak Door de keten te organiseren, bleek de bestaande patstelling doorbroken te kunnen worden. Er was wel bereidheid om te veranderen, maar iedereen keek naar elkaar en niemand waagde de eerste stap.”

Beide boeken zijn kosteloos te downloaden via de website van de Amsterdam Economic Board.