Vandebron

Vandebron ontwikkelde een algoritme voor het slim laden van elektrische auto’s. De Tesla wordt dankzij deze slim laden-innovatie pas opgeladen als het stroomaanbod hoog is en de vraag relatief laag. De gebruikers kunnen in een app aangeven wanneer de auto uiterlijk opgeladen moeten zijn en de laadpaal springt aan wanneer er een overschot aan energie is.

(Deel 1: Architect en gedragswetenschapper Hans Erdmann over aardwarmte. Na ongeveer 10 minuten: Fardau van der Galiën, head of Electric Mobility bij Vandebron over slim laden)

1. In welke sector behoort het bedrijf?

De Nederlandse energiebranche.

2. Welke innovatie pitch je? Leg daarbij zo goed mogelijk uit in welke zin de case nieuw is.

De groei van decentrale opwekking door duurzame bronnen zorgt momenteel voor een moeilijk vraagstuk. In het verleden was de elektriciteitsmarkt redelijk overzichtelijk: op de groothandelsmarkt gaven producenten – de grote centrales – en afnemers een dag van tevoren aan wat ze zouden aanbieden en afnemen.

Dat leidde tot een betrekkelijk voorspelbare markt en een stabiel netwerk. Met de groei van opwekking door zonnepanelen en windmolens neemt de voorspelbaarheid snel af; we kunnen immers niet afdwingen wanneer de zon schijnt, evenmin hoe hard de wind waait.

Energieleverancier Vandebron heeft hiervoor samen met IBM en TenneT een slimme, decentrale oplossing bedacht die gebruikmaakt van blockchaintechnologie. De Slim Laden innovatie zorgt ervoor dat elektrische rijders kunnen bijdragen aan het in balans houden van het energienet. Nieuw hierin is dat het via blockchain mogelijk is om met kleinere ‘assets’ bij te dragen aan het balanceren van het net.

Voorheen kon het alleen met grote gas- en kolencentrales waarbij het gemakkelijk te checken is of ze 1 MW aan flexibiliteit leveren. Als je 1 MW aan flexibiliteit wilt leveren met elektrische auto’s heb je er 100 nodig die tegelijk stoppen met laden. Blockchain maakt het mogelijk te checken of deze groep aan auto’s ook daadwerkelijk de flexibiliteit levert die beloofd is.

Door hierin te pionieren wordt gewerkt aan het 100% van de tijd beschikbaar maken van duurzame energie. De oplossing maakt het mogelijk dat een grote groep consumenten – momenteel een selectie Vandebron klanten – stroom tijdelijk opslaat in hun elektrische auto. Simpel gezegd stopt Vandebron met het laden van de auto’s als er meer vraag dan aanbod is naar energie en starten ze juist als het tegenovergestelde het geval is.

Door slim gebruik te maken van de batterijcapaciteit van auto’s veranderen elektrische rijders zodoende in duurzame stroomhandelaren. Zo hoeft er geen duurzame energie verloren te gaan als het aanbod door heel veel zon en/of wind te groot is en kan de duurzame stroom gebruikt worden wanneer het nodig is, waardoor er minder fossiele energie wordt gebruikt. En dragen elektrische rijders tegen beloning – gemiddeld zo’n 250 euro per jaar – actief bij aan het uiteindelijk overbodig maken van gas- en kolencentrales.

3. Hoe gaat dit project concreet bijdragen aan het behalen van de klimaatdoelstellingen?

Nu ook Den Haag officieel aan boord is, is er geen weg terug: met z’n allen werken we toe naar een volledig duurzaam energienet. Een ambitieus streven: de overstap naar duurzame energie in Nederland is namelijk een uitdagende driesprong. Voor 2020 eerst een hink richting 14%, dan een stap naar 16% in 2023, waarna de grote sprong moet volgen en we in 2050 landen in een geheel duurzame energievoorziening. Daarbij is het van essentieel belang dat we niet alleen dienen te zorgen voor meer duurzame energie op het net, maar ook voor een net dat klaar is

voor die duurzame energie. De toename van duurzame energie-opwek zorgt namelijk voor meer onbalans op het energienet, die momenteel wordt opgevangen door gas- en kolencentrales. Log, vies, vervuilend en ouderwets – maar wel betrouwbaar. Het aanbod van duurzame energie is lastiger te voorspellen dan dat van fossiele energievormen; we kunnen immers niet afdwingen wanneer de zon schijnt, evenmin hoe hard de wind waait.

Aan netbeheerder TenneT de nobele taak om ervoor te zorgen dat vraag en aanbod op ieder moment van de dag (en nacht) precies op elkaar aansluiten. Dit doet de beheerder door flexibiliteit in te kopen van gas- en kolencentrales, die makkelijk aan- en uitgeschakeld kunnen worden wanneer nodig. Zo leidt de toename van duurzame energie dus tot het inzetten van fossiele energie.

Vrij paradoxaal, en daarom werkt Vandebron met de Slim Laden innovatie aan het bewaken van de betrouwbaarheid wanneer we overgaan naar een volledig duurzaam energienet. Zo werken we toe naar onze missie: 100% duurzame energie, 100% van de tijd.

4. Wat is de achtergrond van dit project?

Zowel TenneT als Vandebron zagen de uitdagingen op het net die ontstaan bij toenemende hoeveelheid aan duurzame energie. TenneT ziet dat de vraag naar flexibiliteit toe zal nemen in de toekomst, en dat tegelijkertijd het aanbod van flexibiliteit in de vorm van gas- en kolencentrales gelijk blijft, of zelfs minder wordt.

Dit drijft de prijzen voor flexibiliteit omhoog. Vandebron biedt 100% duurzame energie aan, maar wil ook zorg dragen dat dit 100% van de tijd mogelijk is, dus het project sluit naadloos aan op de missie van Vandebron. In samenwerking met IBM, die de blockchaintechnologie ontwikkelt heeft, zagen we een mogelijkheid om door middel van blockchain ook kleinere ‘assets’ te gebruiken voor het balanceren van het elektriciteitsnet.

Het project is eerst van start gegaan in de vorm van een pilot, om te bewijzen dat het ook echt mogelijk is, om het vervolgens breed uit te zetten in de markt. In februari 2017 was de kick-off voor het project en in december 2017 is de pilot van start gegaan. De pilot loopt nu al ruim een half jaar met inmiddels ongeveer 120 Tesla rijders die deelnemen.

Sinds de start van de pilot worden bugs opgelost, maar wordt er ook hard gewerkt aan het verbeteren van de algoritmes op het platform om de auto’s zo slim mogelijk in te zetten voor het balanceren van het net.

5. Wat zijn de resultaten en hoe zijn deze gemeten?

Inmiddels zijn er met 120 deelnemers een paar honderd Slimme Laadsessies geweest en zijn er vanuit deze sessies eerste succesvolle biedingen gedaan. Deze zijn binnengekomen, geactiveerd en gemeten via Blockchain.

6. Welke bredere functie kan deze techniek vervullen in de maatschappij?

Op dit moment wordt het aantal deelnemers van de pilot uitgebreid naar zes partijen. Zodoende kan er gekeken worden hoe de blockchain functioneert met meerdere deelnemers. Zodra dit succesvol is, zal de blockchain opengesteld worden voor de gehele markt. Zodoende kan iedereen flexibiliteit aan het net bieden met behulp van kleinere ‘assets’ en hebben we in de

toekomst wellicht geen gas- en kolencentrales meer nodig om onbalans op te vangen. Op dit moment gebeurt dit met elektrische auto’s, maar ook andere kleinere ‘assets’ kunnen worden gebruikt voor het leveren van flexibiliteit aan het net, zoals warmtepompen, batterijen, elektrische boilers en in de toekomst wellicht zelfs koelkasten, wasmachines en vaatwassers. Op deze manier gaan we van een vraaggestuurde markt naar een aanbodgestuurde markt.

7. Hoe ziet het financiële plaatje eruit?

Bij het in onbalans raken van het elektriciteitsnet beschikt netbeheerder TenneT over het zogenaamde regel- en reservevermogen om snel frequentieherstel en balanshandhaving uit te voeren. Voor de balanshandhaving worden energiebedrijven ingeschakeld om tekorten en overschotten op het stroomnet weg te masseren, waarvoor een vergoeding wordt betaald door TenneT.

De verdiensten liggen voor Vandebron en de elektrische rijders in deelname als bieder op de onbalansmarkt voor het leveren van flexibiliteit. Als genoeg mensen meedoen, kan Vandebron aan Tennet capaciteit van aangesloten elektrische auto’s aanbieden op momenten dat het net in onbalans is.

Een deel van de vergoeding gaat naar de elektrische rijder, een deel naar Vandebron. Klanten ontvangen een vergoeding die naar schatting kan oplopen tot €250 per jaar voor het beschikbaar stellen van hun batterijcapaciteit. Klanten kunnen hun verdiensten inzien in de Slim Laden app en zichzelf uitbetalen wanneer de inkomsten hoger dan 25 euro zijn.

Vandebron heeft alleen kosten aan het opzetten en draaiende houden van het Slim Laden platform. Toekomstige ontwikkelingen op het gebied van wind- en zonne-energie zullen er voor zorgen dat het aanbod van elektriciteit meer gaat fluctueren.

De kans op onbalans wordt hierdoor groter en daarmee ook de waarde van onbalanscapaciteit. Verwachting is dus dat de prijs voor flexibiliteit toeneemt vanwege toename in duurzame energie en en er daardoor meer behoefte is aan flexibiliteit.

8. Waarom verdient jouw innovatie the Green Quest Award?

Slim Laden heeft als project een significante, positieve impact op het milieu, zeker gezien de grote potentie voor opschaling van de oplossing. Wij zien hierbij het aanpassen van de vraag naar energie als mogelijke sleutel tot een stabiele balans tussen vraag en aanbod op een duurzaam energienet.

Dit middels een slimme app, zodat de consument niet in hoeft te leveren op gebruiksgemak. We zien de technologie achter Slim laden als de eerste stap naar een duurzame oplossing voor de onbalans op het energienet. In deze fase zetten we de batterijen van aangesloten Tesla’s in om TenneT betrouwbare flexibiliteit te bieden.

Wanneer we dit opschalen en mogelijk kunnen maken voor alle elektrische auto’s, en uiteindelijk voor een heel scala aan apparaten, zijn op termijn gas- en kolencentrales niet meer nodig om het net te balanceren. En wordt niet alleen het aanbod beperkt via wetgeving, maar ook de vraag gereguleerd.

We staan zodoende aan de vooravond van een transitie van consument en producent naar bijdrager aan de balans op het gehele energienet, waar Vandebron middels het Slim Laden project een voorlopende rol in speelt.