Julia Conemans/BNR

De heren van Van Straten Medical in de BNR-studio.

Van Straten Medical

Van Straten Medical gooide de bedrijfsvoering om en focust niet meer op het leveren van nieuwe medische instrumenten, maar op het recyclen en repareren van het ijzerwaar. Hiermee laten ze chirurgische instrumenten ‘reïncarneren’. IJzer van ziekenhuisafval wordt omgesmolten en gebruikt als grondstof voor nieuwe onderdelen, zoals het RVS transport net.

“Wij gebruiken nu al 1,5 keer de aarde en dit zal in de toekomst oplopen tot 4 keer de aarde. Ziekenhuishuisafval is een van de snelst groeiende afvalstromen. Het is daarom van groot belang dat instrumenten, waarvan grote ziekenhuizen meer dan 100.000 stuks hebben circuleren, op het einde van hun levenscyclus gerecycled of hergebruikt kunnen worden. Op deze manier veranderen we samen de keten van ‘maken-gebruiken-weggooien’ naar ‘maken-gebruiken-hergebruiken’.” – Bart van Straten.

Luister de uitzending hier terug:

De inzending
Welke innovatie meld je aan?

Circulair Instrumentbeheer: reïncarnatie van chirurgisch instrumentarium. Nieuw is dat het ons is gelukt om voor de eerste keer ziekenhuisafval om te smelten en te gebruiken als grondstof voor nieuwe medische producten. Dit levert  aanzienlijke kostenbesparingen op voor ziekenhuizen, voorkomt ziekenhuisafval en beschermt onze wereld en haar – steeds schaarser wordende – grondstoffen. Dit is uniek omdat wij voor de eerste keer wereldwijd chirurgisch instrumentarium een tweede leven hebben gegeven door renovatie. Instrumentarium dat niet meer gerenoveerd kan worden, wordt omgesmolten naar hoogwaardig kwalitatieve grondstof om te gebruiken voor nieuwe chirurgische onderdelen. Deze zomer hebben wij een RVS instrument (transport) net ten behoeve van chirurgisch instrumentarium gemaakt van ziekenhuisafval.

Wij gebruiken nu al 1,5 keer de aarde en dit zal in de toekomst oplopen tot 4 keer de aarde. Ziekenhuisafval is een van de snelst groeiende afvalstromen. Het is daarom van groot belang dat instrumenten, waarvan grote ziekenhuizen meer dan 100.000 stuks hebben circuleren, op het einde van hun levenscyclus gerecycled of hergebruikt kunnen worden. Op deze manier veranderen we samen de keten van ‘maken-gebruiken-weggooien’ naar ‘maken-gebruiken-hergebruiken’.

Hoe gaat dit project concreet bijdragen aan het behalen van de klimaatdoelstellingen?

Nederland wil via een rijksbreed programma voor 2050 een circulaire economie realiseren, waarin grondstoffen efficiënt worden ingezet en hergebruikt. Als tussenstap wil het kabinet dat er in 2030 al 50 procent minder primaire grondstoffen zoals mineralen, metalen en fossiele grondstoffen worden gebruikt. Volgens Van Straten Medical kan de Nederlandse zorg hierin voor de hele wereld een voortrekkersrol vervullen en het goede voorbeeld geven. Daarom roept Van Straten Medical ziekenhuizen op om zich aan te sluiten bij het circulaire programma.
Ook de grondstoffen zoals RVS in het ziekenhuisinstrumentarium zijn namelijk eindig. Circulair instrumentbeheer zal de inkoopkosten van ziekenhuizen significant verlagen, soms tot wel driekwart van de huidige kosten. De kosten per instrument dalen verder door hergebruik, waardoor kwalitatief instrumentbeheer betaalbaar wordt. Overtollige of incourante voorraden worden tegen renovatiekosten courant gemaakt waardoor ze voor een lange termijn inzetbaar zijn in (andere) ziekenhuizen. Ziekenhuisafval wordt omgezet naar nieuwe chirurgisch producten.

Wat is de achtergrond van dit project?

De achtergrond heeft als basis dat wij als organisatie een bedrijf in 2012 hebben overgenomen, gespecialiseerd in de reparatie en onderhoud van chirurgisch instrumentarium. Van Straten Medical is een familiebedrijf, gerund door mijzelf en mijn broer, Niels van Straten. Het was onze ambitie om met deze overname een compleet andere richting in te slaand, een richting die nog niet bestond. Afgelopen vijf jaar zijn wij bezig geweest om te investeren in een machinepark waarmee wij onderscheidend zouden zijn en ziekenhuizen een besparing aanbieden. De afgelopen jaren zijn nodig geweest om het proces van instrumentreparatie, onderhoud en omsmelting te valideren conform de medische richtlijnen. Na de benodigde testen werd in februari van 2018 concreet invulling gegeven aan het programma ‘Circulair Instrumentbeheer’. Ondanks dat instrumentreparatie al eerder door ons werd aangeboden, werd de innovatie feitelijk in juni in gebruik genomen met het eerste instrumentnet dat is gemaakt van gerecycled RVS. Momenteel vinden gesprekken plaats met ziekenhuizen die circulariteit en duurzaamheid hoog op de agenda hebben staan en maken diverse ziekenhuizen gebruik van dit programma.

Wat zijn de resultaten en hoe zijn deze gemeten?

De resultaten worden gemeten:
• We vergelijken de uitgaven van ziekenhuizen voor het circulaire programma en na invoering hiervan. Uit diverse Business Cases blijkt dat gemiddeld echter, direct 25% wordt bespaard op inkoopkosten. Dit heeft te maken met het feit dat instrumentarium niet meer wordt weggegooid maar door ons gerenoveerd. Deze kosten zijn gemiddeld 75% lager echter, door implementatiekosten is de besparing voor ziekenhuis aanvankelijk 25% en loopt gedurende de komende jaren op tot 75%.
• De medische producten die worden gemaakt uit gerecycled RVS, afval uit ziekenhuizen worden gevalideerd. Dit houdt in dat we meten door materiaalspecificaties vast te leggen van het omgesmolten materiaal. Daarnaast voeren wij corrosietesten en andere testen uit die verplicht zijn in het kader van de medical device directive.
• Tenslotte voeren wij in het kader van gemeten resultaten, voorraadinspecties uit in de ziekenhuizen. Hieruit blijkt de voorraadpositie en voorraadwaardering van het instrumentarium. Wij brengen daarmee in kaart het programma ‘Circulair Instrumentbeheer’ heeft opgeleverd. Een bijkomend voordeel is dat de patiëntveiligheid toeneemt. Binnen het Circulariteitsprogramma wordt instrumentarium gereviseerd. Hierdoor neemt de kwaliteit van instrumentarium aanzienlijk toe waardoor de patiëntveiligheid verbeterd. (met name van belang voor het snijdend instrumentarium).

Welke bredere functie kan deze techniek vervullen in de maatschappij?

Circulair Instrumentbeheer kan worden doorgetrokken naar andere processen in het ziekenhuis en zelfs naar andere branches. Bijvoorbeeld het verminderen van wegwerp artikelen naar hergebruikte artikelen in de horeca of andere branches. Verder is het heel leuk om te zien hoe Circulair Instrumentbeheer de ziekenhuizen stimuleert om zelf na te denken over circulariteit. Circulair instrumentbeheer is volledig gericht op de levensduurverlenging van instrumentarium, waarbij de waarde van producten behouden blijft door reparatie, hergebruik en het slimmer inzetten van voorraden. Dit geldt ook voor andere producten buiten onze ‘scope’. Wij geloven de zorg hierin een voortrekkersrol vervullen en het goede voorbeeld geven. Ook voor andere landen.

Hoe ziet het financiële plaatje eruit?

Er zijn voor een ziekenhuis geen kosten aan verbonden. Wij voeren kosteloos een voorraadscreening uit waarbij het instrumentarium in een database wordt gezet. Hieruit analyseren wij de behoefte, de noodzaak voor vervanging en de mogelijkheden voor circulariteit.

Ons verdienmodel bestaat uit het feit dat wij de instrumenten, die normaliter worden vervangen, repareren. Wij rekenen hiervoor reparatiekosten. Dit is onze dienstverlening voor een vast tarief. Dit tarief is in verhouding een stuk lager dan als we de instrumenten zouden omruilen voor nieuwe (gemiddeld 75% lager). Voor de ziekenhuis een significante besparing op inkoopkosten en voor ons regulier reparatie- en onderhoudswerk. Daarnaast voeren wij tegen vergoeding preventief onderhoud uit waardoor met name duurder instrumentarium langer meegaat en minder wordt vervangen.

Voor het omsmelten werken wij samen met metaalsmelterijen die over een keurmerk beschikken en die worden gecontroleerd op duurzaamhedi. Metaalrecycling is een belangrijke schakel in de circulaire economie, de metalen die wij inzamelen, worden verwerkt en opnieuw in de keten gebracht. Dat wil zeggen dat wij deze weer inkopen om te gebruiken. Dat is goed voor het milieu en de economie. De keten richt zich op metaalrecycling en gaat over hergebruik van secundaire grondstoffen. Om de gehele keten zo duurzaam als mogelijk te maken, werken wij met een vervoersplan waarbij zelfs de transportbewegingen voor het ophalen van het RVS afval uit de ziekenhuizen worden geclusterd en daardoor geminimaliseerd. De vervoersbewegingen zijn in vergelijk tot instrumentarium dat nu dagelijks helemaal uit Zuid Duitsland, Amerika of Azië worden geïmporteerd, een fractie in het kader van de CO2 footprint. Dit staat nog los van het feit dat de instrumenten die worden geïmporteerd niet uit gerecycled RVS van oude instrumenten worden vervaardigd.

Wij maken er vervolgens nieuwe instrumenten, instrumentnetten en onderdelen die wij vervolgens op de markt brengen. Door dit onderscheidend vermogen geloven wij niet alleen in een goede bijdrage aan de maatschappij maar ook groei van ons marktaandeel.

Waarom verdient jouw innovatie the Green Quest Award?

Het kan circulair denken stimuleren in Nederland en het bewustzijn over onze massaconsumptie en weggooi gedrag positief beïnvloeden. Als we met elkaar ook maar iets bewuster worden dan zul je zien dat het effect waanzinnig groot is.